Arbitraj Nedir? Arbitraj Ne Demek ? Nasıl Yapılır? Finansal piyasaların hızlı gelişimi, hem finansal enstrümanları hem de finansal piyasalarda yatırım ve kazanç olanaklarını gün geçtikçe artırıyor. Küreselleşmenin süratle arttığı son beş ile on senedir sık sık duyduğumuz ve kullanım oranı çoğalan arbitraj yöntemini bu yazıda yalın ve kolay örneklerle destekleyerek bildirimye çalışacağım.

Arbitraj Nedir ?

arbitraj nedir
Arbitraj Nedir ?

İstanbul’da Amerikan Doları, 2 TL, Ankara’da Amerikan Doları 2,10 TL olsun. Aklını kullanan yatırımcılar bu durumdan kazanç elde etmek amacıyla hiç risk üstlenmeden aynı anda İstanbul’dan Doları alıp, Ankara’da doları satması gerekir. Bu işleme teoride Yer Arbitrajı (İki Uçlu Arbitraj) denilmektedir.

Arbitraj işlemleri yukarıda sunduğumuz misal gibi yalnızca spot piyasalarda(anında alım satımın gerçekleştiği piyasalar) gerçekleşmez. Bunun yanısıra arbitraja söz hususu olabilecek mali bir malın spot fiyatı ve vadeli prosedür fiyatı arasında da bir fiyatlanma sorunundan da kaynaklanabilmektedir. Yani fiyatların, kuramsal fiyatlardan uzaklaşması neticesinde da arbitraj olanağı doğar. Bu işlem, kuramsal olarak hesaplanan; olması gereken vadeli fiyattan düşük ya da yüksek olduğundan kaynaklı arbitraja imkân vermesi neticesi oluşmaktadır. Bu arbitraj, genellikle döviz kurları üzerinden yapılmaya çalışılır.

Vadeli Piyasalarda Arbitraj İmkanı

Vadeli Piyasalarda Arbitraj İmkanı
Vadeli Piyasalarda Arbitraj İmkanı

Bir de spot piyasalar ve vadeli piyasalardaki arbitraj imkanının hesaplanmasına bir misal sunarak açıklayalım,

Vereceğimiz örnekte arbitraj olanağı olup olmadığını alttaki formülle belirleme edeceğiz. Eğer formülün iki doğrultusunda da eşitlik varsa arbitraja imkân olmadığı ve fiyatların doğru yorumlandığı yorumunu yapabiliriz. Tersi durumda, yani formülün iki doğrultusunda eşitlik sağlanamazsa eksik kıymetli olduğunu belirleme ettiğimiz para birimlerinde işlemler yapabiliriz.

FORMÜL: (Spot Fiyat – Vadeli Fiyat) / Vadeli Fiyat = Dolaylı Kotasyon Para birimi Faizi / Dolaysız Kotasyon Para Birimi Faizi

Örnek:

Spot Fiyat : 1.5BRL/1$

Future Fiyat (3ay) : 1.48BRL/1$

ABD 3 Aylık Faiz Oranı : %2,5

BRL 3 Aylık Faiz Oranı : %1.15

Yukarıdaki verilere göre elinde 1 milyon $’ı olan yatırımcı hangi ülkede yatırım yapmalıdır?

Çözüm:

Formül : (1.50-1.48)/1.48=0.025-0.0115

                      0.0135=0.0135

Çıkan sonuca göre faiz oranı farkları Brezilya Realinin %1.35 prim yapması gerektiğini göstermektedir. Ve BRL vadeli piyasada %1.35 değer kazanmıştır. Burada olması gereken vadeli fiyatlardan sapma olmadığı için arbitraj imkanı yoktur yorumu yapılabilir.

Başka senaryo ile, Brezilya Reali faiz oranlarını değiştirerek aynı işlemi tekrar yapalım.

Spot Fiyat : 1.5BRL/1$

Future Fiyat (3ay) : 1.48BRL/1$

ABD 3 Aylık Faiz Oranı : %2,5

BRL 3 Aylık Faiz Oranı : %1.5

Çözüm:

Formül : (1.50-1.48)/1.48=0.025-0.015

0.0135≠0.010

Eşitliğin her iki yönü da birbirine eşit olmaması olması gereken kuramsal fiyattan uzaklaşmayı ifade etmekte, finansal aktörler amacıyla arbitraj olanağı sağlamaktadır. BRL %1 değer kazanması gerekirken %1.35 değer kazanmış, aşırı değerlenmiştir. USD amacıyla değerlendirecek olursak %1 değer kaybetmesi gerekirken, %1.35 değer kaybetmiştir. Fazla değersiz duruma gelmiştir. Bunun mantığını oturtmakta güçlük çekiyorsanız faiz seviyesi yüksek ülkenin para biriminin daha çok değer kaybetmesi gerekliliğini hatırlamanız yeterli olacaktır.

Bu örnekten arbitraj karı sağlamak spot piyasadan va vadeli piyasadan iki bacağında da değişik işlemler gerçekleştirme gerekir.

Arbitraj İçin Bugün Yapılması Gereken İşlemler:

  • 1 milyon $ borç alıp BRL’ne dönüştürmek. 1.000.000$x1.5=1.500.000 BRL (Borç aldığımız para çok değer yitirmiş olan paradır.)
  • %1.5 faizle Brezilya Reali para birimi faizine yatırılmalıdır.(Daha çok değerlenen para birimi cinsinden faize yatırılır.)
  • Vadeli piyasadan(forward) satış yapmalıyız. 1.522.500/1,48 = 1.028.716 $

Arbitraj İçin Vade Sonunda (3 ay sonra) yapılması gereken işlemler:

  1. Mevduatımızı kapatmalıyız. 1.500.000 BRL x 1.015 = 1.522.500 BRL
  2. Borcumuzu geri ödemeliyiz. 1.000.000 x 1.025 = 1.025.000$
  3. Kar zarar hesaplama : 1.028.716$-1.025.000$=3.716 $

Bu yapılan arbitraj türüne teoride Güvenceli/Garantili faiz arbitrajı denilmektedir. (Hesaplamalarda işlem maliyetleri gözardı edilmiştir.)

Gördüğünüz gibi arbitraj işlemleri genel olarak piyasalar arasındaki fiyatlanma farklılıklarından oluşuyor. Bu boşluğu yatırımcılar kapanana kadar alım satım işlemleri yaparak piyasaları dengeye getirirler. Piyasaların, teknolojilerin bilhassa İnternet’te son 10 senelik dönemde aşırı derecede yaygınlaşması piyasalar arasındaki haberleşme vb. araçların etkin bir şekilde kullanılmasından kaynaklı arbitraj imkanları git gide azalmaktadır.

Arbitrajı İşlemlerini Kimler Yapar?

Arbitraj ile kazanç
Arbitraj ile kazanç

Oluşan arbitraj imkanından yararlanmak amacıyla işi; portföy yönetimi, koruma fonları, zenginlik idaresi gibi işler olan şirketlerin hazırlamış bulunduğu bilgisayar yazılımları vasıtası ile piyasadaki meydana gelen arbitraj imkanlarını belirleme ederek pazar dengeye gelene kadar otomatik olarak alım ya da satım tarafında pozisyon açarlar. Bu yüzden normal bir yatırımcının arbitraj prosedürü yapması olabildiğince düşük olasılıktadır.


Sizin Tepkiniz Nedir?

Sinirlendim Sinirlendim
0
Sinirlendim
Şaşırdım Şaşırdım
0
Şaşırdım
Başarısız Başarısız
0
Başarısız
HMM HMM
1
HMM
Aşık oldum Aşık oldum
0
Aşık oldum
Güldüm Güldüm
0
Güldüm
OMG OMG
1
OMG
Başarılı Başarılı
0
Başarılı

Facebook Yorumları

yorum

One Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error:
Bir format seç
Serbest Yazı
Görseller, videolar ve bağlantılar kullanarak bir yazı oluştur.
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular oluştur.
Kişisel Test
Kişisel bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular oluştur.
Liste
İlgi Çekici Bir Liste Oluştur
Oylanabilir Liste
Upvote or downvote to decide the best list item
Açık Liste
Submit your own item and vote up for the best submission
Anket
Bir şeye karar verme ya da görüş belirlemek için oylama içeriği oluştur.
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları